Zo kan het Safe and Sound Protocol er thuis in de praktijk uitzien. Een kind zit op de bank met een comfortabele over-earkoptelefoon en luistert ongeveer een kwartier naar muziek. Een ouder is in de buurt en doet niets bijzonders. Dat is alles wat je aan de buitenkant ziet. Dit herhaalt zich in de loop van de tijd, in een tempo dat ik voor dat specifieke kind bepaal.
Ouders die me schrijven, vragen meestal naar de muziek: wat het is, wat het doet en of het geschikt is voor hun kind. Dat zijn goede vragen, en ik beantwoord ze uitgebreid op de pagina over luistertherapie. Maar er is nog een vraag die minstens even belangrijk is en die minder vaak wordt gesteld: wat doe ik terwijl mijn kind luistert?
Best veel, al ziet bijna niets daarvan eruit als iets doen.
Jouw aanwezigheid doet ertoe
Kinderen leren zichzelf reguleren in relatie tot anderen. Het gezicht, de stem en de aanwezigheid van een vertrouwde volwassene kunnen een kind helpen tot rust te komen, vooral wanneer iets onbekend, veeleisend of intens aanvoelt. Lang voordat kinderen kunnen uitleggen wat er vanbinnen gebeurt, zoeken ze al houvast bij de volwassenen om hen heen.
Je kent dit uit het dagelijks leven. Een peuter valt, kijkt op en kijkt naar jouw gezicht voordat hij beslist wat er nu gebeurt. Die gevoeligheid voor de mensen om ons heen verdwijnt niet plotseling wanneer we ouder worden. Wanneer een kind dus iets nieuws doet met zijn lichaam en aandacht, kan de nabijheid van een vertrouwde volwassene de ervaring veel makkelijker hanteerbaar maken.
Daarom doet de ouder op de afbeelding hierboven toch iets. Jouw aanwezigheid is een van de signalen waarop je kind zich steeds opnieuw richt.
Wat het luisteren is, in het kort
Het Safe and Sound Protocol gebruikt speciaal gefilterde muziek die is ontworpen om kenmerken van geluid te benadrukken die samenhangen met menselijke stemcommunicatie. De muziek wordt in een bepaalde volgorde en op een specifieke manier gefilterd aangeboden. Daarom luister je er in die volgorde naar en niet alsof het een gewone afspeellijst is.
Er zijn verschillende luisterroutes en muziekopties, en het tempo wordt afgestemd op de persoon in plaats van het programma simpelweg zo snel mogelijk te doorlopen. Er is geen minimumleeftijd. Ik werk met baby’s, met oudere kinderen en met volwassenen.
Meer mechaniek heeft deze tekst niet nodig. Het volledige beeld van hoe een traject verloopt, staat op de pagina over luistertherapie.
Wat jij eigenlijk doet
Voordat er iets begint, zoeken we samen uit of dit bij jouw kind past. Het begint schriftelijk, zodat je de tijd hebt om over je kind te vertellen, en daarna ontmoeten we elkaar. Ik vertel een ouder liever eerlijk dat dit niet het juiste middel is, of niet het juiste moment, dan dat ik iets begin dat niet past. Er begint niets voordat we allebei beslist hebben dat het de moeite waard is om het te proberen.
Jij maakt het luisteren gewoon. Een kwartier, op een comfortabele plek, op een moment van de dag dat past bij hoe de dag van je kind werkelijk verloopt. Geen optreden, geen druk om iets op te merken, geen verwachting dat het kind op een bepaalde manier moet reageren. Hoe gewoner en drukvrijer het aanvoelt, hoe makkelijker veel kinderen ermee omgaan. Sommige gezinnen vlechten het in iets dat al bestaat in de dag.
Jij blijft in de buurt. Niet als een havik toekijken, want dat voelen de meeste kinderen meteen, maar aanwezig zoals je zou zijn terwijl zij tekenen en jij leest. Je kind kan steeds naar jou terugkeren terwijl het luistert, zonder dat het luisteren het middelpunt van de kamer wordt.
Jij houdt een klein dagboek bij. Stemming, slaap, hoe een dag verliep, alles wat anders leek. Twee regels zijn genoeg. Kinderen beschrijven veranderingen misschien niet zoals een volwassene dat zou doen, en dat hoeft ook niet. Meestal ben jij het best geplaatst om op te merken of er iets verschilt doorheen de week: slaap, overgangen, reacties, energie, of gewoon geen duidelijke verandering. Ik houd het klinische kader vast, en jouw waarnemingen zijn deel van waar we vanuit werken wanneer we spreken.
Jij let op wanneer het genoeg is. Sommige dagen kan de geplande hoeveelheid luisteren te veel zijn. Als je kind je laat zien dat het genoeg is, stop je. Vroeger stoppen is het programma niet laten mislukken. Het is het programma dat werkt, want een zenuwstelsel dat “genoeg” mag zeggen en gehoord wordt, leert precies de les die we het willen laten leren. Het schema is er om het kind te dienen, niet omgekeerd.
Welke kinderen hier komen
Ouders komen bij mij omdat iets in het dagelijks leven van hun kind moeilijker voelt dan het zou moeten zijn. Reacties die heel snel of heel heftig opkomen. Moeite om in slaap te vallen of door te slapen. Overgangen, uit bad, naar school, weg van een scherm, die uitlopen op gevechten die geen van beiden wil. Een kind dat voortdurend op zijn hoede lijkt, snel overweldigd raakt of ongewoon gevoelig is voor wat er om zich heen gebeurt.
Ik beloof je geen resultaten, want kinderen zijn geen machines en geen enkele eerlijke clinicus kan precies voorspellen hoe een bepaald kind zal reageren. Wat ik je wel kan vertellen, is waarvoor het programma is ontworpen: speciaal gefilterde muziek gebruiken, aangeboden in een tempo dat bij het kind past, om regulatie te ondersteunen en signalen van veiligheid makkelijker toegankelijk te maken.
En je geeft je kind niet over aan een methode terwijl je zelf erbuiten blijft staan. Jij maakt deel uit van het proces. Jij zorgt dat het luisteren gewoon aanvoelt, jij merkt op wat wel en niet verandert en jij helpt ons het juiste tempo te vinden. Jij kent je kind op een manier waarop geen enkele zorgverlener het kan kennen, en die kennis blijft gedurende het hele proces belangrijk.
Als dit bij jouw kind past, begin dan zoals elk traject begint: schrijf me. Vertel me hoe een moeilijke dag eruitziet. Dat is genoeg om te beginnen.